Ortadoğu, İsrail ve İran arasındaki misillemelerle alevlenen gerilimin ardından bölgesel bir savaşın eşiğinde duruyor. ABD ve diğer müttefiklerinin devreye girmesiyle tansiyon bir nebze düşürülmüş olsa da, taraflar arasındaki karşılıklı tehditler ve süregelen düşmanlık, bölgenin geleceğine dair endişeleri artırıyor.
Peki, ABD-İsrail İran Savaşı’nda son durum ne? An itibarıyla taraflar arasında doğrudan, geniş çaplı bir savaş başlamamış olsa da, gerilim oldukça yüksek. Washington ve Batılı güçlerin arabuluculuk çabaları sayesinde büyük bir çatışma anlık olarak engellenmiş durumda. Ancak bu durum, bölgedeki kırılgan dengenin ne kadar süreyle korunabileceği sorusunu da beraberinde getiriyor.
Gerilimin Fitili Nasıl Ateşlendi?
1 Nisan: Şam Saldırısı
Ortadoğu’daki mevcut gerilimin temelinde, 1 Nisan tarihinde Suriye’nin başkenti Şam’da İran konsolosluk binasına düzenlenen hava saldırısı yatıyor. İsrail’e atfedilen bu saldırıda, İran Devrim Muhafızları Ordusu’ndan (IRGC) üst düzey komutanların da aralarında bulunduğu yedi kişi hayatını kaybetti. İran, bu saldırının uluslararası hukuka aykırı olduğunu ve “terör eylemi” niteliği taşıdığını belirterek, misilleme hakkını saklı tuttuğunu açıkladı.
İran’ın Karşılığı: Gerçek Vaat Operasyonu
13 Nisan: Geniş Çaplı Drone ve Füze Saldırısı
Şam saldırısının ardından İran, beklenen misillemesini 13 Nisan gecesi “Gerçek Vaat Operasyonu” adını verdiği geniş çaplı bir saldırıyla gerçekleştirdi. İsrail’e yönelik fırlatılan 300’den fazla kamikaze insansız hava aracı (İHA), seyir füzesi ve balistik füze, bölgede büyük bir şok etkisi yarattı. İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) ve müttefikleri, ABD, İngiltere, Fransa ve Ürdün’ün desteğiyle bu füzelerin büyük bir çoğunluğunu havada imha etti. Saldırıda, İsrail’in güneyindeki Nevatim Hava Üssü’ne küçük çaplı hasar verildiği ve bir çocuğun hafif şekilde yaralandığı rapor edildi. Bu saldırı, İran’ın İsrail topraklarına yönelik ilk doğrudan askeri saldırısı olması açısından tarihi bir dönüm noktası oldu.
İsrail’in Yanıtı: İsfahan Yakınlarındaki Hedef
19 Nisan: Sınırlı Misilleme
İran’ın saldırısının ardından uluslararası toplumdan gelen itidal çağrılarına rağmen, İsrail bir misilleme yapacağını açıkça belirtti. 19 Nisan sabahı, İran’ın İsfahan eyaletinde patlama sesleri duyulduğu bildirildi. Hedeflenen noktanın, İsfahan Uluslararası Havalimanı yakınlarındaki bir hava savunma sistemi olduğu ve olayda önemli bir hasar oluşmadığı İranlı yetkililerce açıklandı. Bu saldırının, İran’ın nükleer programının merkezi Natanz’a yakın bir bölgede gerçekleşmesi, gerilimin boyutunu daha da artırdı.
Uluslararası Tepkiler ve ABD’nin Rolü
De-eskalasyon Çağrıları
ABD Başkanı Joe Biden, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile yaptığı görüşmelerde, İran’ın saldırısına karşı İsrail’in “İran’a yönelik bir karşı saldırıyı desteklemeyeceğini” net bir dille ifade etti. Biden yönetimi, İsrail’i “zaferi kabul etmeye” ve daha geniş bir bölgesel çatışmadan kaçınmaya teşvik etti. G7 liderleri de acil bir toplantı yaparak Ortadoğu’daki gerilimi kınadı ve tüm taraflara itidal çağrısında bulundu. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi de bölgedeki durumu görüşmek üzere toplandı.
Kim Ne Dedi?
- ABD Başkanı Joe Biden: “İran’a yönelik bir karşı saldırıyı desteklemeyeceğiz. İsrail zaferi kabul etmeli.”
- İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu: “İsrail kendini savunmak için ne gerekiyorsa yapacaktır.”
- İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi: “İran’ın çıkarlarına yönelik en ufak bir eylem, sert, geniş çaplı ve acı verici bir yanıtla karşılanacaktır.”
Bundan Sonra Ne Olacak?
Mevcut durum, her iki tarafın da “karşılık verdik” mesajını vermiş, ancak doğrudan ve tam kapsamlı bir savaştan şimdilik kaçınmış olduğu şeklinde yorumlanıyor. Ancak bölgedeki vekalet savaşları, siber saldırılar ve diplomatik gerilimler devam edecektir. Herhangi bir yanlış hesaplama veya beklenmedik bir olay, tansiyonun yeniden tırmanmasına ve öngörülemez sonuçlara yol açma potansiyeli taşımaktadır. Uluslararası toplumun de-eskalasyon çabaları, bölgesel istikrarın korunmasında hayati önem taşımaktadır.
ABD-İsrail İran Savaşı’nda son durum ne?
Cevap: ABD-İsrail ve İran arasındaki gerilim, karşılıklı misillemelerle zirveye ulaşmış olsa da, an itibarıyla doğrudan ve tam kapsamlı bir savaş başlamamıştır. Uluslararası baskı ve diplomatik çabalar sayesinde büyük bir çatışma anlık olarak engellenmiş, ancak bölgesel risk ve düşmanlıklar varlığını sürdürmektedir.